yvesjoris.punt.nl
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
De moeite waard
 
 google  Yves' blog 

 
 
 
   
 
de tak waarop wij zitten - Mark Cloostermans
Wordt het niet eens tijd om de marketing van boeken professioneel aan te pakken? Is het onze eigen schuld dat Vlaanderen geen / amper allochtone schrijvers heeft? Moeten onze schrijvers Vlaams of Zuid-Nederlands als taal hanteren? Welke richtingen kunnen we nog uit met de leesbevordering? Heeft de literatuur op een podium een nieuwe impuls nodig?
Deze vijf vragen over de literatuur en het boekenvak worden misschien niet beantwoord, maar toch uitvoerig bediscussieerd in De tak waarop wij zitten. De bedoeling was niet om boude meningen te verkondigen, maar om de bestaande, verspreide standpunten samen te brengen en tegenover elkaar te zetten, zodat de lezer de discussies als het ware live bijwoont. 
 
Dit alles lees ik op de website van Epo die deze berichten uit de boekenbranche in opdracht van Antwerpen Boekenstad op haar website promoot. Het boekje leest vlot en de 142 blz (inclusief voetnoten) staan garant voor een avondje literair brainstormen. En toch. Het werk dat de bedoeling heeft om een beter beeld te scheppen over het literaire Vlaamse wereldje, geraakt zelden uit haar reportagestijl weg. Het duidt euvel, maar brengt voor mij geen echte oplossingen. Het is een boekje dat voor de leek een mooie maar beknopte kijk over de uitgeversmuur biedt, maar wie vertrouwt is met de geplogenheden van de uitgeverijen en hun acolieten zal hier niets nieuws lezen.
 
Trouwens, 15 € voor een boekje dat een bundeling brengt van essays die men, volgens mij, gemakkelijk kan terugvinden op internet of in weekbladen als Knack lijkt me overdreven. Gelukkig kregen de aanwezigen van het boekenbal het gratis.
 

Lees hieronder het interview dat verscheen in het Nieuwsblad nav van het boek:
 

,,Iedereen die goed schrijft, wordt uitgegeven''
Vijf manieren om het Vlaamse boek beter te doen verkopen

Doorheen het boek De tak waarop wij zitten, dat de discussies bundelt van de ,,Staten-Generaal van het boek'', loopt één opmerking als een rode draad: de marketing van boeken kan beter.

We legden vijf provocerende stellingen voor aan uitgever André Van Halewyck; schrijvers Tom Naegels en Peter Verhelst; Carlo Van Baelen, directeur van het Vlaams Fonds voor de Letteren; en Cyriel Van Tilborgh, die onder meer voorzitter is van het Willem Elsschot Genootschap.

Imagoprobleem

Stelling 1: Het boek heeft een imagoprobleem.

Van Baelen : ,,Het imago van het boek is erg elitair: het is duur, slorpt veel tijd op en doet beroep op intelligentie. Bovendien is het boek geen onderdeel van het dagelijkse bestaan, zeker niet in Vlaanderen. Het valt me altijd op dat ik in alle Ikea-showrooms boeken in de rekken zie staan, maar nooit in typische Vlaamse meubelzaken. Ook in soaps zie je zelden boeken en politici praten nooit over boeken. Het imago van het boek is fout.''

Naegels : ,,Dat is een onzinnige stelling. Ik denk dat er nog veel boeken gekocht worden en dat veel mensen lezen niet saai of vervelend vinden. Er is wel een groeiende groep die minder tijd vindt om te lezen, maar die heeft ook minder tijd voor andere vrijetijdsbesteding.''

Van Halewyck : ,,Misschien is zelfs het tegendeel waar. Er worden heel veel boeken gekocht en gelezen. Er is voortdurend aandacht voor de nieuwste oogst en de nieuwste hypes, zowel bij de media als bij het publiek. Ook bij de jeugd zijn boeken niet meer alleen voor de nerds : het succes van Harry Potter is daar het bewijs van.''

Van Tilborgh : ,,Boeken zijn helemaal niet elitair. Het grootste probleem is het massale aanbod. De oplossing is investeren in taal en vormgeving zodat je een prettig boekgevoel creëert voor de lezer nog maar begint te lezen.''

Verhelst : ,, Het Vaginaboek en de boeken van Pieter Aspe hebben helemaal geen imagoprobleem. Literatuur volgens mij ook niet. Ik merk dat literatuur niet enkel meer voor nerds is. Het probleem is dat er naast lezen nog twee miljoen andere dingen te doen zijn. Boeken zijn elitair in de goede zin van het woord. Ze zijn duur, je kunt ze niet passief consumeren, lezen is actiever dan bijvoorbeeld naar een cd luisteren.''

Naegels : ,,Boeken zijn toch helemaal niet duur? Als je met het gezin naar Walibi gaat, ben je veel meer geld kwijt. En je kan je boeken gratis ontlenen in de bibliotheek.''

Reclame in media

Stelling 2: Uitgeverijen rekenen erop dat de media hun reclame zullen voeren. Verhelst : (lacht) ,, Dat is zeer cru gesteld. Maar uitgeverijen doen zeker en vast beroep op de media, het is de enige manier om een boek aan de man te brengen. Als je met je kop op de televisie kan komen, word je bekend. Ik denk dat vooral televisie belangrijk is.''

Naegels : ,,Dat klopt, het heeft met geld te maken. De productiekosten van een boek zijn erg hoog, maar zodra het gedrukt is, houdt de taak van de uitgever zo goed als op. De promotiedienst probeert de schrijver nog in allerlei programma's, kranten of tijdschriften te krijgen, en daarvoor ben je dus afhankelijk van de goodwill van de media. Dat is het grootste probleem in de literaire sector.''

Van Halewyck : ,,Absoluut niet mee eens. Bij de promotie helpen de media de uitgevers inderdaad, maar boeken bieden ook ontzettend veel aan diezelfde media. Denk maar aan de memoires van Martens of het boek van Jean-Marie Dedecker.''

Van Baelen : ,,Recensies zijn inderdaad gratis reclame, maar hun impact is erg beperkt. Voor advertenties is er geen budget.''

Van Tilborgh : ,,Deze stelling is grotendeels juist. Uitgeverijen zouden zoals autofabrikanten meer moeten investeren in hun merk.''

Verhelst : ,,Mijn uitgever geeft ongeveer tweehonderd boeken per jaar uit en er zijn zes redacteuren. Daar moet je er echt een van opeisen voor je boek. Ik bemoei me met alles bij mijn uitgeverij en ik weet dat Tom Lanoye dat ook doet. Dat moet: veel boeken worden slordig uitgegeven. Dat is heel jammer, want het maakt een boek debieler.''

Van Halewyck : ,,Het kan de lezer niet veel schelen welke uitgeverij er op de cover staat. Ik ben er zeker van dat nu geen half procent van de lezers weet welke uitgeverij De Da Vinci Code uitgeeft.''

Uitgeven is gewone job

Stelling 3: Een uitgeverij is geen ander soort bedrijf dan, pakweg, een bank of een bakkerij.

Van Halewyck : ,,Tot op zekere hoogte ben ik het daar mee eens. Maar een uitgeverij heeft te maken met een mix van cultuur en commercie. Het leuke is dat onze ,,leveranciers'', de auteurs, meestal boeiende persoonlijkheden zijn met een al of niet afwijkend, prikkelend verhaal. Als je in een bank te vaak met een afwijkend verhaal afkomt, sta je in de kortste keren buiten, of aan de top.''

Van Baelen : ,,Niet alle boeken zijn cultuurproducten. Van de 24.315 nieuwe boeken in het Nederlands in 2005 waren er maar 5.557 literaire fictie en non-fictie. In de media wordt dus te veel de nadruk gelegd op cultuur.''

Naegels : ,,Ik denk niet dat uitgeverijen louter op winst uit zijn. Veel uitgevers brengen, uit liefde voor kwaliteit, boeken uit die niet verkocht raken. Een bestseller financiert dan vaak andere auteurs. Ik denk dat er in het Nederlandse taalgebied geen enkele erg goede schrijver is, die zijn boek niet kan uitgeven. Bij platenfirma's hebben zelfs goede artiesten zoals dEUS moeite om een contract te krijgen. Dat is in de literaire wereld niet zo. Iedereen die goed schrijft, wordt uitgegeven.''

Van Tilborgh : ,,In essentie is een uitgeverij inderdaad niet verschillend van een bank of een bakkerij. Hoe meer marketinggericht een uitgever werkt, hoe beter het product dat hij op de markt brengt.''

Verhelst : ,,Natuurlijk is een uitgeverij een ander soort bedrijf. Een bank is puur en genadeloos op winst uit. In de boekenwereld heb je ook zoiets als een symbolisch kapitaal: sommige boeken die niet goed verkopen maar wel literatuur zijn, worden uitgegeven.''

Zo veel mogelijk boeken

Stelling 4: Je kunt maar beter zoveel mogelijk boeken uitgeven, dan zit er misschien een bestseller tussen. Van Halewyck : ,,Flauwekul. Elk boek kost handenvol geld aan prospectie, selectie, redactie, vormgeving, prepress, papier, drukken, afwerking. Per titel zit je toch snel aan 10 à 15.000 euro. Ik ken niet veel uitgevers die daar zo maar mee kunnen smijten. Wij gaan ervan uit dat elk boek dat we uitgeven waardevol, belangrijk en uniek is, en begeleiden het daarom optimaal. Ik denk dat een groot aanbod eerder een luxe is dan een tekort.''

Verhelst : ,,Ik vind het een ongelooflijk rare trend, dit culturele teveel. Het principe wórdt toegepast: als je tweehonderd boeken uitgeeft, en een ervan is een bestseller, dan zijn al je onkosten voor de anderen betaald. Dit systeem kan op lange termijn nadelig werken. Als iemands eerste boek niet voldoet, wordt hij gedumpt.''

Van Baelen : ,,Door de digitalisering is de kostprijs van een boek de jongste jaren gedaald voor de uitgever. De distributie kost bijna meer dan het papier, want de consument wil maar één exemplaar van een boek.''

Naegels : ,,Uitgevers denken ook op lange termijn. Ze investeren in talent waar ze groeipotentieel in zien.''

Van Tilborgh : ,,Ik denk dat het voor een uitgever erg belangrijk is om te schrappen tot er kwaliteit over blijft. Ik vind dat uitgevers meer zelfvertrouwen en fierheid moeten hebben. Uitgevers die hun vak kennen, proeven wat bestsellers zijn. Uitgevers die hun vak niet kennen niet. Dan moeten ze dat niet proberen te camoufleren door zo veel mogelijk boeken uit te geven.''

Niet publiceren voor iedereen

Stelling 5: Je moet niet proberen om iedereen aan het lezen te krijgen, je kunt beter mikken op de reeds overtuigde lezer. Van Halewyck : ,,Leesbevordering is een ander métier dan boeken uitgeven. Ik vertrek vanuit het geloof in een auteur of een thema, en dan proberen we het grootst mogelijke publiek te bereiken. Maar we vertrekken nooit vanuit het publiek.''

Van Tilborgh : ,,Je moet proberen om zo veel mogelijk lezers te doen lezen maar uitgevers zouden duidelijke doelgroepen moeten kiezen, zoals de Bank van Breda zich enkel op ondernemers richt. Anders maken ze het keuzeprobleem van de consumenten alleen maar groter.''

Van Baelen : ,,Boekenheidenen proberen te overtuigen om te lezen is erg moeilijk, omdat er een gigantisch motivatieprobleem is. Daarom is het beter om mensen die weinig of onregelmatig lezen ervan te overtuigen om meer te lezen door goede tips te geven. Bijvoorbeeld via de openbare bibliotheken.''

Verhelst : ,,Boeken worden vaak op boekenbeurzen of na literaire prijzen gekocht als een soort gecreëerde behoefte. Na tien bladzijden denken vele mensen ,,wat is dat?'' om dan tien jaar lang geen boek meer te kopen. Ik spreek hier voor mijn eigen boeken.''

 (Griet REDANT en Inge SCHELSTRAETE09/05/2006)

 

Reacties

J op 21-05-2006 23:40
nice! interessante discussie
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl