yvesjoris.punt.nl
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
De moeite waard
 
 google  Yves' blog 

 
 
 
   
 
Een late must voor onder de kerstboom
Bart Stouten - Happy Christmas, Happy New York
Een late must voor onder de kerstboom
 

 Chrétien Breukers heeft spijt. De drijvende kracht achter De Contrabas schreef in zijn Dagboek van een bloemlezer 8 het volgende over Bart Stouten: 'Dat het je overkomt dat je een bundel van Bart Stouten leest – Happy Christmas, Happy New York geheten en op de markt gebracht door Uitgeverij P – en dat je dan ineens denkt: verdorie, waarom heb ik Bart Stouten over het hoofd gezien, voor 25 jaar Nederlandstalige poëzie etc.? Wat ben ik toch een lummel.'
Ik kan Chrétien begrijpen. Hier geen toestanden als met Patricia de Martelaere, die in een niet nader vernoemde literatuurgeschiedenis doodgezwegen wordt. Breukers heeft in ieder geval een poëtisch talent geroken en slaat een mea culpa omdat hij het te laat opgemerkt heeft. Nu hoop ik alleen maar dat Vlaanderen Bart Stouten ook op de poëtische kaart plaatst. Of laten we ook dit stukje cultuur op Gruuthuuse wijze door onze handen glippen?

Naar aanleiding van zijn vorige bundel De wijsheid van de wind had ik een interview met de dichter/radiopresentator. Ondertussen is er veel water door de zee gevloeid. Een gedicht van Bart Stouten sierde de poëziezomer van Watou. Binnenkort verschijnt er poëzie van zijn hand in De Poëziekrant. De dichter beklimt traag maar zeker de trappen van de Parnassus. Tijd dus om zijn nieuwe bundel Happy Christmas, Happy New York eens onder de leeslamp te houden.

38 gedichten deze keer. Wat meteen opvalt zijn de verschillende plaatsnamen die als titel figureren. Wereldsteden als Leipzig, Tokyo en Parijs passeren de revue, evenals Oostende en het voor mij onbekende Borgloon. Ditmaal geen gedichten die bladzijdenlang voortrazen. Alleen in Autocue laat de dichter zich verleiden tot meerdere pagina's, maar dan in een stijl die zo uitgepuurd, zo stilistisch sober is dat de meeste versregels slechts uit enkele woorden bestaan, zodat je als lezer inderdaad de indruk krijgt een autocue te lezen die voor je ogen voorbijraast.

Autocue

lees!
oogsiddering
help!
iemand heeft je zopas
bestolen!
al je zekerheden
de luxe
van onvoorspelbare
verzen
zurückbleiben!
uit de krochten
van je onderbewuste
uit de eeuw van gen
en quantum
en jouw slecht begrepen
biologische status
want waar
kom je vandaan
nu Allah heel even zoek is
lees!
(…)

Zo stoomt het gedicht enkele bladzijden voort. Nooit gehinderd door leestekens, tenzij door het sporadische uitroepteken, een schreeuw in het donker. Ik wil of kan hier geen recensie over schrijven. Ik wil het een (r)essentie noemen: woorden uitgepuurd tot hun loutere inhoud. Ik wil Bart Stouten niet in een dichterscategorie onderbrengen. Het is geen postmodernist, het is geen nieuw-realist. Ik wil vanaf nu de poëzie alleen nog maar opdelen in poëzie die er toe doet en poëzie die pretendeert er willen toe te doen.
Breukers heeft gelijk: de poëzie van Bart Stouten doet er toe. Hij is de observator van het kleine moment, een miniaturist van het geschreven woord. Wie wil begrijpen wat ik hiermee bedoel, raad ik aan om eens naar de Antwerpse Cogels Osylei te trekken, even stil te staan bij de gedichten van Herman de Coninck onder de spoorbrug en dan naar Café Moskou te trekken. Stouten omschrijft het zo:

Sluitingstijd in Café Moskou

Ik had een maandag uitgeblazen
Met een laatste restje jazz
Een barstende groene bolster
Waarin de liefde schuilt
Met veel te vroeg opgevouwen stoelen
Een handtas met de sensuele inhoud
Van een wereldstad die wakker wordt
Als de zon ondergaat
En oude kloosters
Verborgen in een tripel van Chimay

De ober wou naar huis, vertelde hij mij –
Ik reageerde als zijn slecht afgerichte hond
En zag op dat moment Kristien onder de brug
Met gedichten van Herman voorbijlopen

Ik wou mijn gedicht 'zonder focus' noemen
De lichtvlekken halogeen vielen weer eens
Niet waar ze wezen moesten
Maar een lijn van kaarslicht
Liep recht naar een vriend
Die ik al jaren uit het oog verloren was

En ik vertelde
Dat hij een nieuw gedicht zou worden
Morgen, op deze plek
Die nu te vroeg gesloten werd.

Ik stel me voor hoe de dichter deze verzen op een bierkaartje neerpent. Zijn zinnen in contrast met de woorden van de poëziegod De Coninck, die enkele meters verder gewoond heeft. Stouten laat Herman en Kristien (Hemmerechts) in een mooie apokoinou samenkomen: leven en dood, woord en gedachte vloeien samen. Lees het gedicht traag en hoor dan op de achtergrond het aarzelende toetsenspel van de piano, de stokkende klanken van Chet Bakers trompet die zich verenigen in het jazzy Round Midnight. Dit is poëzie die moet geleefd worden.

Een eerste erkenning vond Stouten zijn hierboven reeds vermelde aanwezigheid op de poëziezomer. Maar de dichter is bescheiden, te bescheiden in deze wereld van roepers. Hij laat zijn woorden voor zichzelf spreken, maar ze fluisteren slechts in het poëtische landschap, terwijl ze een uitbundige schreeuw verdienen. Of om het met de woorden van de dichter Marcel Van Maele te zeggen: Je hebt dichters die goed kunnen lobbyen. (…) Als iemand goed kan lobbyen én hij schrijft goede gedichten, dan is het prima. Als iemand goed kan koken en hij schrijft goede gedichten, dan is dat nog beter. Maar iemand die goed lobbyt en slechte gedichten schrijft, is verschrikkelijk. Want er is nog nooit zoveel gepubliceerd als nu. Ik weet niet of Bart Stouten goed kan koken, want anders behoort hij zeker tot de tweede categorie.

Catwalk met poes

Ik wist niet dat mijn tafel
De catwalk was van een mannequin.
Een perzische poes laveert behendig
Tussen veel te luide anecdotes
In het café waar niet langer
Gepikt wordt hoe armzalig contactloos
Wij rancuneuzen zijn geworden,
Hier en nu tussen pot en pint
In onze ogen met verwijde pupillen
En puberale dromen.

Mijn kleine meid roeit tegen de stroom op,
Zonder te dingen naar de gunst
Van het volk dat elke avond opnieuw
Haar territorium komt inpalmen.
En daar ligt ze dan, onder een streling
Van gezeefd licht op het raamkozijn,
Getooid met een brede stola
Van fonkelende geraniums,
Buiten het bereik van kleffe handen
Die haar zo nodig moeten raken
Diep in een ziel die zoek is

Tussen al mijn verongelijkte blikken
Van selectieve afgunst.


Bart Stouten - Happy Christmas, Happy New York
Uitgeverij P 2006; 56 blz.;
ISBN 90-77757-47-3

Reacties

Peter Wullen op 11-03-2007 09:07
Jammer dat Meander op dit ogenblik virtueel onbereikbaar is. Ik heb dit artikel graag gelezen.
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl